De Sixties volgens Miles Behind: Een Top 20 (2)

Vandaag op deze blog: de tien beste platen van de jaren 60 volgens Miles Behind:

10) The Velvet Underground – The Velvet Underground (1969)

Eerst was ik van plan de Banaan hier te zetten omdat die belangrijker is geweest voor de ontwikkeling van mijn muzieksmaak, maar ik heb uiteindelijk gekozen voor de plaat die ik het meest opzet. Velvet Underground and Nico mag dan wel belangrijker zijn, ik heb die plaat gewoon teveel gedraaid om er nog echt van te genieten, iets wat ik bij The Velvet Underground (nog) niet aan de hand heb.

Maar eerst even wat herinneringen ophalen, als u, lieve lezer, het mij toelaat. Een goede twee jaar geleden was ik aan het snuffelen door de bakken van mijn plaatselijke bibliotheek toen ik stootte op The Velvet Underground And Nico, en besloot hem mee te nemen voor een luisterbeurt. Iemand had mij namelijk verteld over het belang van de groep op de punkbeweging, dus legde ik hem vol verwachting op, wachtend op een collectie van snelle, Ramones-achtige gitaaruithalen. Waaide mij daar toch “Sunday Morning” door mijn boxen, zeker? Maar ik leerde hem al snel appreciëren: de prachtige opener, de gejaagde rocker “I’m Waiting For The Man”, het met sado-masochisme en violen doorspekte “Venus In Furs”, het geweldige drugsanthem “Heroin” en het dissonante “The Black Angel’s Death Song”. Allemaal toffe nummers, maar algauw kwam ik erachter dat de plaat wel héél hoog in het vaandel werd gedragen, iets dat ik nog altijd vrij overdreven vind. Want de plaat heeft zo zijn gebreken voor mij: “There She Goes Again” en “I’ll Be Your Mirror” bijvoorbeeld, twee nummers waar ik bij het beluisteren nog altijd moeite heb de geeuwbuien te onderdrukken. En ook Nico’s stem ligt mij nog altijd niet. Ook toen ik meer Velvet Underground-platen ging opsnorren, White Light/White Heat en vooral de gekozen plaat voor het lijstje, besefte ik dat er wel wat meer te rapen viel dan de Banaan.

Wat ik hoor op The Velvet Underground is een groep die, na het vertrek van John Cale, het experiment tot een minimum beperkt (“The Murder Mystery”) en een akoestisch, folkgerichte rockplaat uitbrengt. Het levert wondermooie muziek op: het prachtige “Candy Says”, “Pale Blue Eyes”, “Jesus”, het door Maureen Tucker gezongen “After Hours” (dat zo heerlijk onschuldig klinkt), maar ook de rockers “What Goes On” en “I’m Beginning To See The Light”. Het eerder vermelde “The Murder Mystery” is bovendien meeslepend, en staat zo ook in schril contrast met de dingen die de groep ervoor wel eens durfde te lappen. Wat ik hoor op The Velvet Underground is hemels. Waarvoor hulde.

Beste nummer: “Candy Says” – http://www.youtube.com/watch?v=0cWzxJvgWc8 

 9) The Rolling Stones – Let It Bleed (1969)

Ach, de Stones. Samen met de Beatles waren ze jarenlang symbool voor alles wat ik slecht vond aan de sixties. What a fool I was. Laatst besloot ik hun eerste platen nog eens een kans te geven, en toen ik Let It Bleed opzette en de eerste tonen van “Gimme Shelter” kwamen aangewaaid, wist ik dat er iets in dit plaatje zat. Samen met Beggar’s Banquet blijf ik het dan ook de beste Stones-plaat vinden.

Vooral de soms Country-eske feel van Let It Bleed vind ik om de één of andere reden magnifiek, en de donkere sfeer zal er zeker toe bijdragen. Het album werd al meermaals bestempeld als het donkere sluitstuk van de jaren zestig; de Stones hadden immers gespeeld op Altamont, het trieste eindpunt van de Summer Of Love, en net als de wereld maakten de Stones met het vertrek en overlijden van Brian Jones een triest keerpunt mee. Maar uiteindelijk is de plaat nog vrij opgewekt, en blijft die grootse duisternis vooral beperkt tot het magnifieke openingsnummer “Gimme Shelter”, de gedrogeerde feel van het titelnummer en de epische afsluiter “You Can’t Always Get What You Want”. Voor de rest hoor ik vooral een toffe mix van blues- en countrynummers, met uitschieters als “Country Honk”, een akoestische versie van “Honky Tonk Woman”, “Live With Me”, het lekkere “Monkey Man” en de Robert Johnson-cover “Love In Vain”. Als er één Rolling Stones-plaat is die bewijst dat deze heren klasse zijn, dan is het voor mij deze wel.

Beste nummer: “Gimme Shelter”, de meeslepende opener van de plaat. Donker en groots tegelijk. Kippenvel gegarandeerd. - http://www.youtube.com/watch?v=T4e6xCfZ1UY

 8) The Stooges – The Stooges (1969)

Zeker niet de beste van de eerste drie Stooges-platen (zie daarvoor Fun House), maar dat is natuurlijk helemaal geen referentie, want laten die drie platen nu net essentiële hoekstenen van de Rock and Roll zijn. Een vlekkeloze back catalogue, tot meneer Osterberg dit jaar besloot een grote drol van een plaat eraan toe te voegen door The Weirdness uit te brengen: een regelrechte belediging voor elke Stooges-fan, naar mijn mening. De riffs waren een beetje banaal, maar ze konden er nog door. De songs waren ook niet het van het, maar ze waren nog enigzins genietbaar. Het waren vooral de vocalen van de Popster waardoor ik mijn middageten maar met moeite kon binnenhouden tijdens de eerste luisterbeurt. Vals, ongeïnteresseerd, irritant; wat bleef er over van de primal scream van Iggy die menige grootmoeder in de vroege jaren 70 een hartaanval bezorgde? En dan de teksten. De kreten van Pop waren nooit bepaald kernfysica (“Now I wanna be your dog!“), maar ze kwamen altijd overtuigend over. En wat kreeg de luisteraar nu in zijn maag gesplitst? “My idea of fun/ is killing everyone!“. Misschien hadden ze, net zoals de Pixies wijselijk besloten hebben, zich beter niet bezondigd aan een reünieplaat en zich gewoon gehouden aan de spetterende liveshows.

Soit, even terug naar het jaar 1969. The Stooges kregen dankzij hun toen al ijzersterke livereputatie, onder andere in het voorprogramma van Detroit-strijdmakkers MC5,  in 1967 een contract bij het gerenommeerde Elektra aangeboden, het label van The Doors. Wat ze bezielden dat te doen gaat mij nog altijd te boven: de bazen van Elektra waren niet bepaald te spreken over de groep, en toen dit debuut uitkwam in ‘69, in de naweëen van de Flower Power, verkocht het dan nog voor geen meter en werd er in de pers gehakt van gemaakt, iets wat voor het onsterfelijke Fun House ook zo zou zijn. Gelukkig gebruikten de latere punks de platen van Iggy en zijn Stooges als een blauwdruk voor hun eigen muziek, waardoor ze terug opgerakeld werden en hun belang in de muziekwereld steeds duidelijker werd. The Stooges’ platen verkopen dan misschien nog altijd niet in bulk, ze beginnen wel de erkenning te krijgen die ze verdienen.

Persoonlijk heb ik het altijd meer gehad voor de rauwheid van Fun House, nog altijd één van mijn favoriete platen aller tijden, en de grotere punkattitude op Raw Power, maar laatst legde ik The Stooges nog eens op, en het overviel mij wat voor een smerige bluesy bastaard van een plaat het is. De vuile, dronken, gewahwahde bluesriffs van Ron Asheton gecombineerd met een strakke ritmesectie (viel mij nu pas op) en Iggy’s nasale stem, het blijft een briljante combinatie. De nummers zijn dan ook navenant: de geweldige opener “1969″, de hondsbrutale punkanthems “I Wanna Be Your Dog” en “No Fun”, het catchy “Not Right”, de bluesy motherfucker “Real Cool Time”,… “We Will Fall” vergeven we Dave Alexander (en niet John Cale, kindertjes!) dan ook gerust.

Beste Nummer: “No Fun”, net als “I Wanna Be Your Dog” tot in de treure verkracht door halfslachtige punkbands en andere nitwits. Tegen de muur ermee! – http://www.youtube.com/watch?v=WZYPriCxvoI 

 7) Can – Monster Movie (1969)

Het is bijlange niet Can’s beste plaat (hun gouden periode is en blijft die met Damo Suzuki op zang), maar deze debuutplaat uit 1969 mag zeker niet onderdoen voor Tago Mago en consorten. Wat je vooral hoort is een zoekend Can, dat nog niet weet wat richting het uit moet. De vier nummers zijn dan ook compleet verschillend; zo is er openingsnummer “Father Cannot Yell”, een aan vroege Pink Floyd-herinnerende space rocker, het mooie, met fuzzgitaar overladen ”Mary, Mary So Contrary”, de vuile garagerocker “Outside My Door” en Can’s eerste lange jam, “Yoo Doo Right”, een hypnotisch, tribaal werkstuk waarin na een lange tijd zoeken de groep eindelijk een richting vindt. “I was blind, now I can see, you made a believer outta me”: Malcolm Mooney, toen zanger van de groep, herhaalt het als een eindeloos mantra terwijl de groep over het ritme psychedelische geluiden giet. Het is een intrigerend nummer, en een eerste aanwijzing naar de grootheid van de Damo Suzuki-periode. Enig minpunt: Malcolm Mooneys stem is niet bepaald soulvol of aangenaam (die van Suzuki trouwens ook niet, maar Mooney heeft de bedenkelijke kwaliteit om de pijngrens van uw oren met de vingers in de neus te overschrijden; zie daarvoor vooral “Outside My Door”), maar daar ben je gauw over. Just dig the music, man!

Beste nummer: “Yoo Doo Right” – http://www.youtube.com/watch?v=8QLL2j8ZtxE 

 6) The Zombies – Odessey & Oracle (1968)

Een beetje in de vergetelheid geraakt, die Zombies. En dat is compleet onterecht, want hun tweede plaat Odessey and Oracle is een psychedelisch pareltje van pure, barokke pop. De nummers werden, net als Sgt. Pepper’s, in de Abbey Road studios eind 1967 opgenomen. Toen de plaat het jaar daarop uitkwam was de groep wegens een gebrek aan commercieel succes al ontbonden, en het zou pas tot 1969 duren voor “Time Of The Season” in de VS een hit werd. Toen was het kwaad jammer genoeg al geschied.

Waarom de groep nooit hetzelfde succes gekend heeft als andere British Invasion-groepen is mij een raadsel. Want wat er op dit album staat, is prachtige popmuziek die gemakkelijk de concurrentie kan aangaan met eender welke Beach Boy of Beatle. Hoe kan een mens nu niet ontroerd zijn door de weemoed in “Beechwood Park”? Hoe kan men nu niet uitbundig meezingen op het briljante “Time Of The Season”? Vocale melodieën, prachtig pianospel, geweldige popcomposities; overal zijn ze present op dit album. Opener “Care For Cell 44″ zou bijvoorbeeld verplichte kost moeten zijn in elke cursus popmuziek. Odessey and Oracle is zo een zalig zondagmorgen, met een lach en een traan. Ik geloof niet in de hemel, maar ik weet wel dat als die er zou zijn The Zombies er elke dag mochten spelen.

Beste nummer: “Beechwood Park”, of “Time Of The Season”  - http://www.youtube.com/watch?v=s5Rqk2rG9s4 

 5) The Sonics – Here Are The Sonics! (1965)

Wrrraaaaauuuuhhhhrrrr! The Sonics, dames en heren. Meer dan eens betiteld als de eerste punks, en misschien is er dat niet zo ver langs. Dit groepje uit Seattle met een ongezonde Little Richard-fixatie bracht simpele drie-akkoordennummers met echte Rock and Roll-attitude waar vele hedendaagse groepjes nog wat van kunnen leren. Gerry Roslie krijste zich als een bezetene door de oersimpele songs over meisjes, auto’s en het drinken van strychnine. De groep zelf klinkt belachelijk LUID: ratelende drums, zware distortion op de gitaren (die trouwens home made was; de gebroeders Parypa ramden ijspriemen in hun versterkers om van het clean geluid af te geraken), en af en toe wat piano en een verschroeiende saxofoonsolo.

The Sonics spelen vooral klassieke rocksongs; slechts vier van de twaalf nummers zijn originele composities. Maar ik moet nog altijd een betere versie van Richard Berry’s “Have Love, Will Travel” horen (The Black Keys komen nog het dichtst in de buurt), en ook de covers van “Roll Over Beethoven” en “Good Golly Miss Molly” zijn waardige, chaotische en aanstekelijke eerbetonen aan Little Richard. De vier originele nummers zijn echter de beste: eerste single “The Witch”, het geweldige “Psycho”, het swingende “Boss Hoss” en “Strychnine” natuurlijk, een nummer dat mij mee bekeerd heeft tot het hele punkgebeuren enkele jaren geleden.

Ondanks dat ze nooit echt uit de Northwestern Scene gebroken zijn, zou de groep dankzij hun harde geluid een blijvende invloed hebben op de protopunk en punk. En zelfs al zouden ze nooit zo belangrijk geweest zijn, Here Are The Sonics! blijft een vuile oplawaai van een plaat waar de jeugdige energie vanaf druipt. Tijdloos.

Beste nummer: “Strychnine” – http://www.youtube.com/watch?v=f7Nffq0bOgE

 4) Peter Brötzmann – Machine Gun (1968)

Wow. Voor de hemeltergende herrie die het Brötzmann Octet creërt zijn maar weinig woorden te vinden. De debuutplaat van de Duitse rietvirtuoos is vooral een oorverdovende motherfucker die Europa in één klap op de kaart van de Free Jazz zette. De plaat klinkt als een nachtmerrie, als een ontsporende trein die op een snelweg afdondert en de rijen aanschuivende auto’s vervormt tot een klein hoopje schroot. Het weerspiegelt ook de woelige tijden die in 1968 heersten, met Vietnam, de studentenopstanden in Parijs,… Het is een plaat die elk greintje optimisme genadeloos de grond in boort.

De acht spelers op Machine Gun behoren tot de crème de la crème van de Europese jazz. Het zorgt er ook voor dat de composities, hoe chaotisch ook, klinken alsof alles effectief zo bedoeld was. Het titelnummer is de grootste oplawaai hier: van de lawaaierige opening over de verschillende verschroeiende salvo’s van de tenorsaxofonisten tot het moment waarop alles samenvalt en er zowaar een melodie uit de warrige poel komt, totdat die uiteenvalt en verpulvert. Maar ook “Responsible” en “Music For Han Bennink” zijn geniaal in al hun destructieve waanzin. Beide nummers bevatten zowaar heuse melodieën, maar die worden om de haverklap afgewisseld met helse uithalen van Willem Breuker, Brötzmann en Evan Parker. Het maakt van de plaat een trip door een donker land van extreme geluiden.

Beste nummer: “Machine Gun” – http://www.youtube.com/watch?v=3Mnm2qPYLUo 

En dan nu, dames en heren (even op adem komen), mijn top 3! Geen grote verrassingen hier, dus ga ik er ook niet te veel woorden meer over reppen:

 3) Pink Floyd – The Piper At The Gates Of Dawn (1967)

Pink Floyds debuutplaat blijft een magnifieke uitstap in de schijnbaar kindse, maar in feite zeer donkere verbeeldingswereld van acidslikker/frontman van de groep, Syd Barrett. Het is een plaat die veertig jaar later nog altijd staat als een huis, en die ook een grote invloed gehad heeft op mij door zijn mix van kinderlijke popliedjes, stevige psychedelische rockers en uitgerekte, interplanetaire jams. Wat de plaat zo fascinerend maakt, zijn de vele geluidjes en experimentjes die steeds om de hoek komen loeren. Wat PF deed was op dat moment misschien niet echt revolutionair meer, maar weinig platen hebben zo goed de tand des tijds overleefd als Piper At The Gates Of Dawn.

Hoogtepunten zijn er teveel om op te noemen: de geweldige jam “Interstellar Overdrive”, die het beste hun geflipte liveshows uit die tijd weergeeft, het uitbundige “Bike”, de astrale opener “Astromony Domine” of het geweldige rocknummer “Lucifer Sam”. Er is maar één minder nummer te vinden op de plaat: “Take Up Thy Stethoscope And Walk” legt de zwakte van deze Pink Floyd-incarnatie weer, met name het spelen van een gewone bluesriff die dan de basis was voor drie, vier minuten ongecontroleerde gitaarexcessen. En deze keer werkt dat niet zo goed als gewoonlijk.

Maar dat mag geen domper op de sfeer zijn, want Piper At The Gates Of Dawn blijft intrigerend en uiterst genietbaar in al zijn facetten. Geen wonder dat het nog altijd mijn favoriete Pink Floyd-plaat aller tijden blijft.

http://www.goddeau.com/content/view/4040 voor een fantastisch artikel over Piper door (Jbo).

Beste nummer: “Lucifer Sam” – http://www.youtube.com/watch?v=jOmCecfVmVI 

 2) Captain Beefheart and The Magic Band – Trout Mask Replica (1969)

Don Van Vliet, ik heb hem altijd gemogen. Trout Mask Replica was niet bepaald liefde op het eerste gezicht, maar wat de Captain hier met zijn Magic Band presteert is magnifiek. 28 nummers lang jaagt Van Vliets rauwe stem zijn muzikanten op, die klinken als een zootje ongeregeld. Maar de nummers zijn wel degelijk uitgeschreven, en Beefheart trainde de groep tot tien uur per dag. Elk gitaarlijntje, elke saxofoonreutel, elke drumslag, alles zit “op zijn plaats”. Het maakt van de plaat een chaotisch meesterwerkje van experimentele rock. Beefheart presenteert de luisteraar ruige blues, spoken word, zeemansliederen, onvervalste noise, field recordings, jazzy arrangementen,… Zijn muziek was altijd voor de freaks en de zonderlingen, maar laat freaky muziek me nu net het meest interesseren.

Als je nog nooit iets van Captain Beefheart gehoord hebt, is het onmogelijk om dit op de eerste luisterbeurt nog maar enigzins goed te vinden. Gewenning is de boodschap, en die geïnvesteerde moeite loont. Niet elk nummer is even goed, maar het geheel blijft, hoe uitputtend ook, fascinerend en geweldig. Geen easy listening, maar essentieel voor iedereen die van alternatieve rock houdt.

Beste nummer: Moeilijke keuze wegens l’embarras du choix, maar under gunpoint zou ik kiezen voor het verrassend catchy “Moonlight On Vermont”. Of “My Human Gets Me Blues”. Of “Ella Guru”… – http://www.youtube.com/watch?v=zAoPhVn4y1Q&feature=related 

 1) John Coltrane – A Love Supreme (1964)

Een jazzplaat op 1? Jazeker. Maar wat voor één. Ik pretendeer niet dat ik iets van jazz ken (degenen die het wel doen, zijn meestal benepen burgermannetjes die vanuit hun hoge toren neerkijken op het gepeupel met hun popmuziek en er haast een gemeend medelijden mee hebben), maar wat ik hoor op A Love Supreme blaast mij omver, keer op keer, iets wat maar weinig platen echt kunnen. Het is volkomen te begrijpen waarom deze plaat zo bejubeld wordt, want wat erop staat is geen muziek, het is een brute natuurkracht.

De warme, chaotische opening van “Acknowledgement” komt algauw tot stilstand, en uit de stilte komen dan plots de vier meest herkenbare basnoten uit de muziekgeschiedenis. Het is het begin van 30 minuten pure muziekhemel, waarin Coltrane het goddelijke opzoekt via zijn saxofoonspel. “Acknowledgement”, dat eindigt met het vocale mantra “A Love Supreme” en een bassolo van Elvin Jones, wordt algauw opgevolgd door “Resolution” en “Pursuance”, en als “Psalm” tot een halt komt, heeft Coltrane gedaan wat hij moest doen: mij in vervoering brengen. Dit is niet alleen een plaat van verandering en transitie, voor Coltrane zowel op gelovig als muzikaal vlak (Trane’s volgende platen zouden wilder, experimenteler en ongenietbaarder worden), maar ook een onvervalste klassieker in eender welk muziekgenre.

Beste nummer: “A Love Supreme, Part 1: Acknowledgement” – http://www.youtube.com/watch?v=rfHtVgM14sM&feature=related (Door het Branford Marsalis Quartet)

En nu is het aan u! Wat zijn uw drie, tien, twintig,… favoriete platen uit de gouden jaren zestig? Ik ben benieuwd!